01
Inaprubahang badyet
Halagang pinahintulutan ng batas para sa layuning ito.
Tawag sa dokumento
Appropriation
Gabay sa pagbasa
Ano ang ibig sabihin ng bawat halaga?
Magsimula sa apat na yugto sa ibaba. Makakatulong ang mga ito para malaman kung inaprubahan pa lang ang badyet, may pananagutan nang bayaran, o may naiulat nang bayad.
Mula sa badyet hanggang sa bayad
Paggalaw ng pera ang ipinapakita rito. Hiwalay ang ulat tungkol sa natapos na trabaho at kalidad ng serbisyo.
02
Puwedeng ilaan
Halagang pinahihintulutang gamitin ng ahensya para sa mga kasunduan at iba pang dapat bayaran. Hindi pa ito bayad.
Tawag sa dokumento
Allotment
03
May pananagutang bayaran
Halagang kailangang bayaran ayon sa naitalang kasunduan o pananagutan ng pamahalaan.
Tawag sa dokumento
Obligation
04
Naiulat na naibayad
Naitalang pagbabayad o pag-aayos ng dapat bayaran. Hindi nito sinusukat ang natapos na trabaho.
Tawag sa dokumento
Disbursement
Basahin ang petsa at kung ano ang kasama. Maaaring magkaiba ang panahon at saklaw ng mga rekord. Nagpapakita lang kami ng kabuuan kapag magkatugma ang mga ito at may halaga ang lahat ng kasama. Hindi namin hinahati ang bayad ng buong ahensya sa mga distrito nang walang rekord.
Paano namin hinahawakan ang mga rekord
Buong halaga, sa piso
Kapag nasa libong piso ang orihinal na dokumento, minumultiplika namin sa 1,000 para maipakita ang buong halaga. Tinitiyak naming walang nawalang piso o sentimo.
Bawat proyekto, isang bilang
Hindi ginagawang dagdag na proyekto ang kabuuan sa dokumento. Maaaring lumabas sa higit sa isang lugar ang isang proyekto, pero hindi namin inuulit ang halaga sa pinagsamang tala.
Ang kulang na rekord ay hindi ₱0
“Wala pang rekord” ang ipinapakita kung wala pang nasuring halaga rito. Hindi namin hinuhulaang walang nagastos, wala pang kontrata, naantala ang proyekto, o walang problema.
Tiyakin bago pag-ugnayin
Tinitingnan ang opisyal na kodigo, ahensya, taon, lugar, at halaga bago iugnay ang isang badyet at kontrata. Hindi sapat ang magkaparehong pangalan.
Tatlong tanong, magkakaibang dokumento
Ano na ang nangyari sa pondo?
Tingnan ang inaprubahang badyet, halagang puwedeng ilaan, pananagutang bayaran, at naiulat na bayad. Bawat isa ay dapat may sariling rekord.
Ano na ang natapos?
Kailangan ng ulat ng natapos na trabaho, inspeksyon, o pagtanggap sa proyekto. Hindi katumbas ng porsyento ng naibayad ang porsyento ng natapos.
May dapat bang tingnan nang mas mabuti?
Basahin ang resulta ng pag-audit kasama ang petsa, saklaw, at tugon ng ahensya. Hindi namin binibigyan ng pangkalahatang marka ng katiwalian o “walang problema” ang isang proyekto.
Mga madalas na tanong
Kapag “nailabas” ang pondo, ibig bang sabihin ay naibayad na?
Hindi palagi. Maaaring ang nailabas ay pahintulot pa lang ng ahensya na maglaan para sa mga kasunduan, o pahintulot na gumamit ng salapi. Kailangan pa ng rekord ng pagbabayad para masabing nabayaran ang gagawa ng proyekto. Sa opisyal na mga dokumento, magkaiba ang allotment at Notice of Cash Allocation (NCA).
Bakit ayon sa opisina ng DPWH ang paunang mga lugar?
Ganito nakaayos ang mga proyektong nasa dokumentong nasuri namin. “Engineering district” ang tawag sa saklaw ng opisina. Iba ito sa distrito ng kinatawan sa Kongreso. Hindi namin hinuhulaan ang hangganan ng bayan o barangay kung wala ito sa dokumento.
Kung walang nakaugnay na resulta ng pag-audit, wala bang problema?
Hindi iyon ang ibig sabihin. Wala pa lang kaming nasuring resulta na naiuugnay rito. May sariling panahon at saklaw ang pag-audit; hindi rin nito sinasagot ang lahat ng tanong tungkol sa isang proyekto.
Kasama ba ang mga panukala at sumunod na pagbabago sa badyet?
Orihinal na mga halagang nasa batas sa badyet (GAA) ang ipinapakita ngayon. Kailangang hiwalay na suriin ang mga panukala at pagbabago. Ang diperensya sa panukala ng pamahalaan (NEP) at GAA ay hindi sapat para masabing may “insertion”; kailangan ang mga rekord ng mga hakbang sa pagitan.
May napansing mali sa rekord?
Buksan muna ang opisyal na dokumento. Kapag mag-uulat kay Amito, isama ang link ng proyekto, pahina ng dokumento, at kung ano ang dapat itama. Susuriin muna ang pagwawasto bago ipakita.
Mga opisyal na kahulugan: DBM glossary · Mga dokumentong ginamit